Onderzoeksmethoden

De onderzoeksverantwoording, onderzoeksmethoden of methodologie is een van de lastigste hoofdstukken van jouw scriptie. Daarom hebben we voor jou de belangrijkste onderdelen van dit hoofdstuk onder elkaar gezet.

In de onderzoeksverantwoording van je onderzoek bespreek je welke onderzoeksmethoden je hebt gebruik om tot een antwoord op jouw deelvragen en dus de hoofdvraag te komen. Veel van wat je moet beschrijven in je methodologie heb je al besproken in jouw onderzoeksopzet en/of plan van aanpak. Je kunt deze informatie dus opnieuw gebruiken voor het schrijven van je onderzoeksverantwoording, onderzoeksmethoden of methodologie (synoniemen voor hetzelfde hoofdstuk). 

In je onderzoeksmethoden bespreek je in ieder geval de volgende onderdelen:

  1. Het soort onderzoek dat je hebt uitgevoerd.
  2. De methoden die je hebt gebruikt om jouw data te verzamelen.
  3. De belangrijkste kenmerken van de data
  4. De methoden die je hebt gebruikt om jouw data te analyseren.
  5. Hoe je de validiteit en betrouwbaarheid heb gewaarborgd in je onderzoek. 

Hieronder gaan we kort in op deze vijf onderdelen.


1. Soort onderzoek

Je begint de methodologie met een uitleg van het soort onderzoek dat je hebt uitgevoerd. Hieronder een overzicht van de twee mogelijkheden. Het hangt af van het doel en de resultaten van het onderzoek welk soort onderzoek je moet uitvoeren. Uiteraard is ook een combinatie van beide typen onderzoek mogelijk.

Type Doel Resultaten

Voorbeelden

kwantitatief

Het gaat om het achterhalen van objectieve, onveranderlijke feiten 

De resultaten worden uitgedrukt in cijfers, meestal d.m.v. statistische analyses en correlaties

Aangezien het doel van mijn onderzoek is om antwoord te geven op de vraag wat de relatie is tussen leeftijd en ziekteverzuim onder docenten, heb ik een kwantitatief onderzoek uitgevoerd. 

kwalitatief

Het gaat om het beantwoorden van vragen op basis van dynamische interpretaties, betekenissen en ervaringen

De resultaten worden uitgedrukt in woordelijke beschrijvingen

Aangezien het doel van mijn onderzoek is om antwoord te geven op de vraag hoe interne communicatie bedrijf X kan ondersteunen in het realiseren van organisatiedoelen, heb ik een kwalitatief onderzoek uitgevoerd.


Start jouw methodologie dus met een uitleg van het type onderzoek. Ga daarbij in op waarom dit type onderzoek de beste keuze is voor het beantwoorden van jouw hoofdvraag. 

Is jouw onderzoek zowel kwalitatief als kwantitatief? Zorg er dan voor dat je voor alle deelvragen aangeeft of deze beantwoord worden door middel van kwalitatief of kwantitatief onderzoek.


2. Dataverzamelingsmethoden

Er zijn verschillende manieren om data te verzamelen. Het hangt af van het type onderzoek dat je doet. Overkoepelend zijn er twee manieren om data te verzamelen:

  • Literatuuronderzoek / deskresearch
  • Veldonderzoek / field research

Hoewel deskresearch soms ook wel literatuuronderzoek wordt genoemd, is dit niet exact het zelfde.

Literatuuronderzoek is vooral gericht op het verkrijgen van theoretische kennis over een begrip of onderwerp (bv. wetenschappelijke artikelen).

Deskresearch wordt gebruikt voor het verzamelen van feitelijke gegevens en bestaande onderzoeksdata (bv. statistische gegevens van het CBS).

Wanneer je zelf het veld ingaat om data te verzamelen, voer je fieldresearch of veldonderzoek uit. Er zijn veel verschillende manieren om jouw veldonderzoek uit te voeren.

Hieronder een overzicht van de meest gebruikte dataverzamelingsmethoden bij kwantitatief  en kwalitatief onderzoek. Je gebruikt vrijwel altijd verschillende methoden om je data te verzamelen (Mixed methods).

KWANTITATIEF
Literatuuronderzoek / Deskresearch Veldonderzoek
Onderzoek bestaande database(s) Enquëte
Rapportanalyse Tests
Cijferanalyse Observaties (significant aantal)
Gestructureerde interviews (significant aantal)
KWALITATIEF
Literatuuronderzoek / Deskresearch Veldonderzoek
Literatuurstudie  Diepte-interviews (vaak semigestructureerd)
Casestudies Focusgroep
(Participerende) observaties
Casestudies

3. Kenmerken data

Bespreek vervolgens wat voor data je hebt verzameld en waarom. Het hangt af van het soort onderzoek dat je hebt uitgevoerd en welke dataverzamelingsmethode(n) je hebt gebruikt.

Hieronder voorbeelden van twee veelgebruikte methoden: deskresearch en interviews. 

Deskresearch

Ga in op de volgende zaken:

  1. Literatuur: welke literatuur heb je bestudeerd?
  2. Database: welke database(s) heb je gebruikt?
  3. Evt. andere bronnen: welke andere bronnen heb je gebruikt?
Interview

Ga in op de volgende zaken:

  1. Open/semigestructureerd/gestructureerd: vertel welk type interviews je hebt afgenomen en waarom.
  2. Plaats en tijd: vertel waar de interviews hebben plaatsgevonden en hoe lang deze duurden
  3. Beschrijving interview: vertel hoe de interviews zijn verlopen en of je deze hebt opgenomen of niet.

Heb jij een steekproef gedaan in je onderzoek? Licht dan in dit stuk ook het volgende toe:

  1. Geef aan welke methode van steekproeftrekking jij hebt gehanteerd.
  2. Schets hoe de steekproef is verlopen.
  3. Beschrijf de steekproef. 
Inclusie- en exclusiecriteria

Om jouw onderzoek af te bakenen, bespreek je altijd de inclusie- en exclusiecriteria:

  • Inclusiecriteria: welke data is een onderdeel van je onderzoek.
  • Exclusiecriteria: welke data is niet meegenomen in je analyse.

Voorbeeld inclusie- en exclusiecriteria
In dit onderzoek zijn alleen de volledig ingevulde enquêtes meegenomen. Daarnaast is de enquête alleen verspreid en afgenomen onder docenten tot 35-jaar in de gemeente Utrecht. Wanneer de respondenten ouder waren dan 35 of niet werkzaam als docent op een middelbare school in de genoemde gemeente, zijn de resultaten niet meegenomen in dit onderzoek. Daarnaast zijn ook incorrect of onvolledig ingevulde enquetes niet genalayseerd.


4. Data analyse

Ga in op hoe je de verzamelde data hebt geanalyseerd (om tot conclusies te komen). Dit hangt af van het soort onderzoek dat je hebt uitgevoerd. Hieronder een overzicht van de meest gebruikte data analyse methoden.

Kwantitatief Kwalitatief
Statistische toetsen Interviews coderen
Regressieanalyses Data categoriseren
Allebei Data vergelijken
Analyse volgens een model uit jouw theoretisch kader
Combinatie

Geeft eerst aan hoe jij jouw data verwerkt. Dit kan bijvoorbeeld in SPSS of Excel. Vervolgens bespreek je welke methoden je hebt gebruikt voor je data-analyse. Je bespreekt niet hoe de door jouw gebruikte modellen werken. Dit doe je in je theoretisch kader. Daarnaast bespreek je ook niet de data-analyse zelf. Dit komt in je resultaten aan bod.


5. Validiteit en betrouwbaarheid

Afhankelijk van de eisen van jouw opleiding, bespreek je in de methodologie ook hoe jij de validiteit en betrouwbaarheid van jouw onderzoek hebt gewaarborgd. Dit kun je zowel in een aparte, laatste paragraaf doen binnen dit hoofdstuk of per deelvraag wanneer je ingaat op de data. Soms moet je van jouw begeleider of opleiding de validiteit en betrouwbaarheid van jouw onderzoek bespreken in je discussie.

Dit is het enige deel van je methodologie dat je in de tegenwoordige tijd schrijft (deze studie is betrouwbaar, omdat …). De rest van je methoden schrijf je in de verleden tijd, tenzij jouw begeleider anders aangeeft.